Crkva je posvećena Sv. Nikoli. Zapadno od današnjeg zdanja Svetinikolske crkve, postoje ostaci temelja prethodne crkve koja je porušena 1737. godine, kao izraz besa turskih vlasti zbog neposlušnosti srpskog pravoslavnog življa. Postoji pretpostavka da je to ranije zdanje sazidano na temeljima mnogo starijeg hrama, verovatno iz XI veka, i s pravom se pretpostavlja mogućnost da je taj raniji hram ustvari nadaleko čuvena i poznata katedralna crkva posvećena Sv. Prokopiju. Poznata je činjenica da su mošti Sv. velikomučenika Prokopija veoma dugo, od IV do XII veka, boravile u Nišu, kada su prebačene u Prokuplje. Po ovom svetitelju Prokuplje je i dobilo svoje ime. U prvim decenijama XVII veka sazidana je, na postojećim temeljima, nova crkva i posvećena je Sv. Nikoli. Prvi put ova crkva je razorena 1690. godine od strane Turaka. 1722. godine, u doba episkopa Janićija I, crkva Sv. Nikole biva obnovljena. Dimenzije ovoga starog hrama su bile 20x12 metara. Pored rušenja, ova crkva je nekoliko puta pretvarana u džamiju.
Današnja crkva Sv. Nikole podignuta je 1863/4. godine kao turska džamija. Po oslobođenju Niša od Turaka, na gradsku slavu Sv. car Konstantin i carica Jelena 1879. godine, ova džamija je prilagođena za potrebe pravoslavnih vernika i osvećena od mitropolita Viktora Čolakovića kao crkva Sv. Nikole. Tada joj je postavljen i ikonostas, dok je 1926. na ulazu u crkvu, dozidan zvonik.
Premda je do tada, računajući i prethodno zdanje, Svetinikolska crkva 6 puta menjala veru (pretvarana u džamiju i vraćana u pravoslavni hram), do današnjeg dana je ostala da služi pravoslavnim vernicima. Pri Svetinikolskoj crkvi deluje pevačko društvo "Sveti Nikola" inače zastupljeno na ovoj prezentaciji svojim izuzetnim pojačkim umećem. Ovo pojačko društvo je veoma mlado. Osnovano je 1997. godine i sastavljeno je od pevača koji su vezani za crkvu i vode liturgijski život. Pojačko društvo je osnovala i sa izuzetnim uspehom ga vodi gospođa Radmila Krstić. |
